پی‌بست‌ها و پیش‌بست‌های ضمیری در گویش ابوزیدآبادی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانش‌آموختة دکتری زبان و ادبیات فارسی، دبیر آموزش و پرورش شهرستان کاشان، ایران

چکیده

پی­بست­ها و پیش­بست­های ضمیری، صرف‌نظر از جایگاه، نقش­های مختلف نحوی دارند. در گویش ابوزیدآبادی سه ضمیر پی­بستی و یک ضمیر پیش­بستی وجود دارند. پی­بست­های فاعلی، مانند فارسی، در پایان اغلب نمودهای فعلی، به‌جز ماضی متعدی ظاهر می­شوند ولی برخلاف فارسی در ماضی متعدی نقش پی­بست مفعولی و متممی دارند. افزون­براین می­توانند بیانگر شمار مفرد و جمع، و به‌ویژه در سوم شخص مفرد، بیانگر جنس دستوری مفعول نیز باشند. گروه دیگر پی­بست­های شخصی­اند که به‌جز ملکیت در فعل­های ماضی متعدی، به غیر از استمراری، عامل­اند. این پی­بست­ها می­توانند میزبان اکثر واژه­های جمله باشند. گروه چهارم پیش­بست­هایی هستند که در فعل ماضی استمراری متعدی، کنندة کار و در مضارع اخباری و التزامی متعدی در نقش مفعولی ظاهر می­شوند، درنتیجه، غالب جمله­هایی که در آنها از فعل متعدی استفاده می­شود دو مفعولی هستند و براساس ساختار ارگتیو، مفعول در شمار و جنس با فعل مطابقت دارد. پی­بست­ها نقش عمده­ای در آشکار ساختن  واکه یا همخوانِ پایانیِ حذف شده دارند. 

کلیدواژه‌ها


راسخ مهند، م. 1391. «واژه­بست­های ضمیری در گویش رایجی (آرانی و بیدگلی)»، ویژنامة زبان­ها و گویش­های ایرانی، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، (1): 161- 172.

رزاقی، ط. 1393. فرهنگ امثال و کنایات و اصطلاحات در گویش ابوزیدآبادی، تهران: منشور سمیر.

ـــــــــــــــ . 1395. دستور زبان گویش ابوزیدآبادی، رسالۀ دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد نجف‌آباد اصفهان.

ـــــــــــــــ . 1396. گنجینة گویش­های ایرانی، استان اصفهان (3)، تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی.

سرافرازی، ن. 1391. توصیف فعل در زبان بیذاوایی، کاشان: شاسوسا.

لکوک، 1353. «سخنرانی و بحث دربارۀ زبان فارسی، گویش ابوزیدآباد»، ادارۀ کل نگارش وزارت فرهنگ و هنر به مناسبت جشن فرهنگ و هنر.

مزرعتی، ع. و مزرعتی، م. 1380. فرهنگ بیذوی، تهران: بلخ.

مزینانی، ا.؛ زعفرانلو کامبوزیا، ع. و گلفام، ا. 1394. «بررسی واژه­بست‌های ضمیری گویش مزینانی»، ویژنامة زبان­ها و گویش‌های ایرانی ، فرهنگستان زبان و ادب فارسی. (5): 80 -101.

Yarshater,e .1985. ″Abūzaydābādī″ Encyclopedia Iranica, vol 1, face .8. London: 401-402.

تقسیمات کشوری   (www.protal2.moi.ir)

درگاه ملی آمار   (www.amar.org.ir)