بحثی در صحت و سقم انتساب منظومۀ خسرونامه به عطار نیشابوری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌آموختۀ زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران

2 استاد زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران

3 استاد زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان. تبریز، ایران.

10.22124/plid.2024.24954.1643

چکیده

منظومۀ عاشقانۀ خسرونامه یا گل و هرمز یکی از مثنوی‌های معروف منتسب به عطار است که برخلاف دیگر مثنوی‌های جعلی منسوب به وی، به‌جهت برخورداری از نظم و انسجام شعری و اشتمال بر پاره‌ای ویژگی‌های زبانی و تبحر سراینده، عده‌ای را بر آن داشته است تا این منظومه را از آنِ عطار بدانند و آن را در ردیف چهار منظومۀ اصلی و مسلم وی یعنی منطق‌الطیر، اسرارنامه، الهی‌نامه و مصیبت‌نامه بنشانند. درمقابل، عده‌ای دیگر نیز با بیان ادلّه‌ای این انتساب را رد کرده‌اند. این مقاله به مطالعۀ سبک‌شناختی خسرونامه ازحیث ساختار، زبان و محتوا می‌پردازد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد انتساب این منظومه به عطار نادرست است؛ زیرا بین خسرونامه و آثار مسلم عطار، هم ازحیث شکل و ساختار، هم ازنظر کاربردهای زبانی در دو سطح واژگانی و نحوی و هم ازجنبۀ محتوا و درونمایه، اختلاف و تفاوت‌های عمده‌ای وجود دارد. از طرف دیگر با مطالعۀ نسخه‌شناختی و برون‌متنی این منظومه و کشف برخی حقایق تاریخی، رد انتساب آن به عطار تقویت می‌شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

A discussion on the accuracy and correctness of attributing Khosrownameh to Attar e Neyshaburi

نویسندگان [English]

  • Hamideh Zeynalzadeh 1
  • Rahman Moshtaghmehr 2
  • Ahmad Goli 3
1 Phd in Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Shahid Madani University, Tabriz, Iran
2 Professor of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Shahid Madani University, Tabriz, Iran.
3 Professor of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Shahid Madani University, Tabriz, Iran
چکیده [English]

Khosrownameh or Gol o Hermez is one of the famous poems attributed to Attar, which, unlike other fake poems attributed to him, due to its poetic order and coherence and the inclusion of some linguistic features and the relative mastery of the poet, has been praised by some that they should consider the poem as Attar's and put it in the row of his four main and definite poems, namely, "Mantegh olteyir", "Asrarnameh", "Elahinameh" and "Mosibatnameh". On the contrary, some others have rejected this attribution by stating evidence. This article deals with the stylistic study of Khosrownameh in terms of structure, language and content. The research results show that the attribution of this poem to Attar is incorrect; Because there are major differences between Khosrownamaeh and Attar's main works, both in terms of form and structure, in terms of language usages in both lexical and syntactic levels, and in terms of content and theme. On the other hand, the rejection of its attribution to Attar is strengthened by the manuscript issues and extratextual study of this poem and the discovery of some historical facts.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Attar Nishaburi
  • Khosrownamah
  • structure
  • language
  • content