تحلیل وضعیت زبان،گویش و لهجه‌های ایران باتوجه به اطلاعات ارائه شده در سفرنامه‌های خارجی عصر قاجار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموختۀ دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه لرستان، لرستان، ایران

2 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه لرستان، لرستان، ایران.

10.22124/plid.2024.24915.1642

چکیده

سفرنامه‌ها، اسناد معتبر و پراهمیتی به شمار می‌آیند. سفرنامه‌نویسان دوره قاجار که اغلب اروپایی و عمدتا از شخصیت‌های برجسته علمی و ادبی روزگار خود بودند با ژرف‌نگری در خصوص تاریخ ادبیات ایران، زبان‌ها، گویش‌ها و لهجه‌های ایرانی، خط فارسی، کتابخانه‌ها، مراکز علمی و هنری، وضعیت فرهنگی ‌و اجتماعی ایران، اطلاعات ارزشمندی را ارائه کرده‌اند. از جمله تبیین وضعیت زبان‌ها و گویش‌های موجود در دوره قاجار است. یافته‌های تحقبق نشان می دهد:

- سفرنامه‌نویسان به زبان‌ها و گویش‌های رایج دوره قاجار، نواحی مختلفی که لهجه خالص فارسی دارند پرداخته و به لهجه های گوش نواز و گوش خراش مناطق ایران و گویش هایی که ریشه باستانی دارند اشاره کرده‌اند.

- بر طبق گزارش آن‌ها، زبان فارسی در دربار قاجار در حاشیه قرار دارد و زبان ترکی رایج است اما در دوره ناصرالدین شاه و بعد از او زبان فارسی در دربار رواج می‌یابد. زبان ترکی از نظر تعدادگویشوران دومین زبان این دوره و گویش مازندرانی در جذب گویشوران مهاجر، توانمندترین گویش آن دوره است.

- در این سفرنامه‌ها، به زبان‌های غیر ایرانی: گرجی، ارمنی، عبری، نسطوری و همچنین محدوده جغرافیایی آن‌ها اشاره شده است. و مشابهت تعدادی از واژه‌های فارسی و اروپایی مشخص شده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

َAn analysis of iran situation language and dialects with reference to the knowledge of its opinions in the foreign books of the the Qajar era,

نویسندگان [English]

  • Mohammad Ali Shekariyan 1
  • Tahereh Sadeghi Tahsili 2
  • Ali Noori 2
1 Ph.D. educated in Persian language and literature, Lorestan University, Lorestan, Iran
2 Ph.D. educated in Persian language and literature, Lorestan University, Lorestan, Iran
چکیده [English]

The travelogue authors of the Qajar period were mostly prominent European scientists and scholars of their time who delved deeply into the history of Iranian literature,Iranian languages,dialects,accents,the Persian scripts,libraries, artist and scientific centers,as well as the cultural and social status of Iran,and thus provided invaluable information in their travelogues. Among these observations are explanations of the status of languages and dialects spoken during the Qajar period.The subsequent findings show that:Writers discussed the prominent languages,dialects,and accents spoken during the Qajar period in different regions of Iran and took note of which languages and dialects had a pure Persian accent versus the ones that did not.The ear-pleasing and ear-splitting nature of these dialects in different regions was also mentioned,in addition to pointing out the dialects that had ancient roots and a rich history.Based on these reports,Persian language was spoken merely against the backdrop of the Qajar court,with Turkish taking center stage as the most prominent language spoken at court.Persian became the primary language spoken at court and continued to be the prominent language spoken at court even after his reign.Turkish was the second most spoken language during this period,with the Mazandarani dialect being the most powerful in terms of attracting migrant speakers.

کلیدواژه‌ها [English]

  • foreign travelogue
  • Qajar
  • Language
  • Dialect