محدودیت عملکرد فرایند هماهنگی واکه‌ای در زبان فارسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان‌شناسی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال، تهران، ایران.

2 دانشیار زبان‌شناسی دانشگاه پیام نور واحد تهران جنوب، تهران، ایران.

3 دانشیار زبان‌شناسی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

10.22124/plid.2023.25030.1647

چکیده

هدف از نگارش این مقاله بررسی فرایند هماهنگی واکه‌ای در واژه‌هایی است که با وجود برخورداری از بافت واجی متناسب، در گفتار غیررسمی بدون انجام این فرایند تلفظ می‌شوند. هماهنگی واکه‌ای به عنوان یک فرایند بافت‌محور یکی از فرایندهایی است که در گفتار غیررسمی گویشوران، در برخی از کلمات عمل نمی‌کند. برای بررسی علل عمل‌نکردن این فرایند 100 واژه رایج از زبان فارسی دارای بافت واجی متناسب، انتخاب و از 150 گویشور مسلط به زبان فارسی معیار خواسته شد تا این واژه‌ها را به سبک غیررسمی تلفظ کنند. سپس تلفظ گویشوران ثبت و واج‌نگاری شد تا عمل‌نکردن فرایند مورد نظر بررسی شود. این پژوهش به شیوۀ میدانی و تحلیل‌محتوای کیفی انجام شد و نتایج حاصله نشان داد که فرایند هماهنگی واکه‌ای در گفتار غیررسمی فارسی، فرایندی فعال است، اما عمل‌کردن این فرایند با محدودیت‌هایی روبروست. بسامد کاربرد واژه، تأثیر متغیرهای سن، جنس و تحصیلات گویشوران، گسترش کاربرد زبان نوشتار در گفتار، وام‌واژه بودن، بروز شباهت تلفظ به گویش یا لهجه‌های محلی، تعامل زمینه‌برچینی، مقوله دستوری کلمات دارای بافت متناسب و بسته بودن هجای واکۀ هدف، باعث عمل‌نکردن فرایند تحقیق بوده‌اند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The Restrictions of the Vowel Harmony in Persian

نویسندگان [English]

  • Parviz Ghasemi 1
  • Mohammad reza Ahmadkhani 2
  • Aliyeh Kord-e Zafaranlu Kambuziya 3
1 Ph.D. Student, General Linguistics, Department of Linguistics, North Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 Associate Professor, Linguistics, Payame Noor University (PNU), Tehran, Iran
3 Associate Professor, Linguistics, Tarbiat Modares University (TMU), Tehran, Iran.
چکیده [English]

The research aims at studying a frequent phonological process in Persian. A phonological process that is supposed to act in many Persian words, enjoying the respective phonological arrangements. As a content-oriented process, the vowel harmony may not act in certain Persian words even in the speakers' informal pronunciation. The research method is a survey, qualitative content analysis and the data included in 100 words, gathered by purposive sampling to make a questionnaire. The interviewees include 150 speakers who are fluent in standard Persian. They pronounced the words in an informal style. The findings show that the vowel harmony acts in many Persian words, while being encounter by some restrictions in many others. The frequency, the loanwords, the age, gender and education of the speakers, the vowel harmony output takes a similar phonetic representation to local dialects and accents, the amplification of using writing language in speaking, the required phonetic arrangement stands in two morphemes, bleeding, closed syllable, and sometimes the grammatical category of the words stimulated the vowel harmony and blocked it.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Assimilation
  • frequency
  • target vowel
  • vowel harmony
  • vowel raising