هندسۀ مشخصه‌ای و طبقات طبیعی صداها و مشخصه‌ها در زبان فارسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استاد زبان‌شناسی همگانی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران.

10.22124/plid.2023.24993.1644

چکیده

در این مقاله ابتدا مشخصه‌های تمایزدهندۀ دستگاه واجی زبان فارسی را بر اساس ویژگی‌های تولیدی آنها توصیف می‌کنیم و سپس جدول مشخصه‌ای واج‌های این زبان را ترسیم می‌کنیم. در بخش بعد نظریۀ هندسۀ مشخصه‌ها را به‌اختصار معرفی، و درخت مشخصه‌ای این زبان را ترسیم می‌کنیم و از دل آن، درخت‌های صدایی تک‌تکِ واج‌های فارسی استخراج می‌کنیم.هدف اصلی نظریۀ هندسۀ مشخصه‌ای، طراحی ساختی سلسله‌مراتبی است برای توصیف صداهای تمام زبان‌های جهان، اما ما در این مقاله می‌کوشیم، تا با تکیه بر دستگاه واجی زبان فارسی، این ساخت را نمایش دهیم و از این طریق پرتوی بر ویژگی‌ها و سازوکار دستگاه واجی فارسی بیندازیم. در بخش پایانی این مقاله با ذکر چند مثال از اهمیت تحلیل مشخصه‌ای در تبیین طبقات طبیعی صداها و طبقات طبیعی مشخصه‌ها سخن می‌گوییم، و نهایتاً از دو طبقۀ طبیعی مصوت‌های بلند و کوتاه در فارسی سخن می‌گوییم که تنها دارای نیمی از ویژگی‌های طبقات طبیعی صداها هستند و به همین دلیل آنها را طبقات طبیعی ناقص می‌نامیم.

کلید واژه‌ها: تحلیل مشخصه‌ای، هندسۀ مشخصه‌ای، طبقۀ طبیعی صداها و مشخصه‌ها

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Feature Geometry and Natural Segment and Feature Classes in Modern Persian

نویسنده [English]

  • Omid Tabibzadeh
Professor of General Linguistics, Institute of Humanities and Cultural Studies, Tehran, Iran
چکیده [English]

First the distinctive features of Persian phonological system based on articulatory features have been described,, then the feature specification of 29 Persian phonemes in two tables of consonants and vowels have been presented. In the next section, the theory of feature geometry and such concepts as feature tree and segment trees have been briefly explained. I Introduce two natural segment classes of so called long and short vowels in Persian, i.e. /i α u/ and /e a o/ respectively. Natural segment classes have two characteristics: firstly, that the language has the same behavior with them, and secondly that the number of features necessary to describe each class must be less than the number of features necessary to describe each member of that class. I will show that /i α u/ and /e a o/ are natural segment classes only based on the first characteristics and not the second one. This contradiction may be related to the historical changes of Persian phonological system, in which quantity used to be a distinctive feature, but today it no longer has such a role. I suggest that such classes having one of the two conditions of natural classes, to be called incomplete natural classes.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Feature Analysis
  • Feature Geometry
  • Natural segment and feature classes