تحلیل ریزنحوبنیان حروف اضافۀ فضایی در زبان تاتی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار زبان‌شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

10.22124/plid.2022.21602.1590

چکیده

پژوهش حاضر به شیوة تحلیلی-توصیفی به بررسی حروف­اضافۀ فضایی در زبان تاتی براساس رویکرد ریزنحو می­‌پردازد. در این رویکرد، گره­‌های پایانی در ساخت­‌های نحوی کوچک­تر و ریزتر از یک تکواژ هستند و به عبارتی، چندین پایانه می­تواند توسط یک تکواژ در نمودار درختی نمایانده شود. تاتی زبانی پس­اضافه­ای است. حروف­­‌اضافۀ فضایی  به دو دسته تقسیم می­شود، حروف اضافۀ واژگانی با گروه جزءمحوری نمایانده می­شود و حروف اضافۀ نقشی در دو هستۀ مکان و مسیر قرار می­گیرند. براساس رویکرد ریزنحو، تجزیۀ گروه حرف­ اضافه­‌ای به صورت] گذر]مبدأ] مقصد] مکان]جزءمحوری]گروه­‌حالت]گروه­‌حرف­‌تعریف[[[[[[[[ انجام می­گیرد. در این زبان مسیرنمای مقصد در اکثر موارد نمود آوایی ندارد. بر همین اساس، فعل حرکتی مؤلفۀ ]+جهتی[ را به هستۀ مقصد اعطا می­کند و تکواژی که هستۀ فعل را واژگانی می­کند در واقع هستۀ مقصد را نیز واژگانی می­کند. مکان­‌نما، مسیرنمای مبدأ و گذر با پس­اضافۀ –a (da) صورت­بندی می­شوند. یکی از اصول ریزنحو، اصل فرامجموعه است که بیان کننده وجود همتابینی در تکواژهاست. الگوی همتابینی در این زبان به صورت «مقصد≠ مکان­= مبدأ= گذر» و از جمله الگوهایی است که در میان زبان­های دنیا نادر است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات