نفی بند و غیرِبند در زبان گیلکی (گونه‌ی لاهیجانی) از منظر رده‌شناختی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد زبان‌شناسی همگانی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

2 دانشیار زبان‌شناسی همگانی، ، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

3 دانشیار زبان‌شناسی همگانی،، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

10.22124/plid.2022.21376.1584

چکیده

نفی، مفهومی است که در هر زبان طبیعی ابزاری برای بیان آن وجود دارد (میستامو، 2017). در زبان گیلکی، مطالعه‌ی جامعی پیرامون نفی صورت نگرفته است. در این پژوهش، سعی بر آن است بر اساس پرسشنامه‌ی میستامو (2016) نفی در گیلکی (گونه‌ی لاهیجانی) توصیف گردد. بدین منظور، نفی در انواع بند و همچنین نفی غیرِبند مورد مطالعه قرار گرفته و ساخت‌های صوریِ مبیّن هر نقش به لحاظ تقارن در ساختار و صیغگان توصیف شده‌اند. داده‌ها، علاوه بر بومی‌بودن نویسندگان، از گفتار روزمره‌ی گویشوران بومیِ شهرستان لاهیجان گردآوری شده است. مطالعات بینازبانی حاکی است در بسیاری از زبان‌ها، شیوه‌(ها)ی نفی معیار با برخی بندهای دیگر متفاوت است. درحالی‌که، در گیلکیِ لاهیجانی، نفی معیار برای منفی‌سازیِ انواع بندها به کار می‌رود. مطابق یافته‌های پژوهش، بندهای حاویِ انواع فعل ساده، پیشوندی و مرکب در زمان‌ها و وجوه مختلف، از حیث تقارن، رفتار متفاوتی نشان می‌دهند. بعلاوه، گاهی وجه تمایز یک جمله‌ی مثبت و متناظرِ منفیِ آن، صرفاً ناشی از افزوده‌شدنِ عنصر نفی نیست و تغییرات دیگری نیز در جمله حاصل می‌شود از جمله جایگزینی وند منفی با تکواژی دیگر یا تغییرات واجی. در اینصورت، ساختار نفی، نامتقارن محسوب می‌گردد. در نفی غیرِبند، پاسخ منفی، ضمایر مبهم منفی و اشتقاق منفی مورد بررسی قرار می‌گیرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات