بررسی افراشتگی واکه در گویش سبزواری در چارچوب واج‌شناسی زایشی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان‌شناسی همگانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 دانشیار زبان شناسی همگانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

10.22124/plid.2021.16485.1458

چکیده

در این پژوهش انواع فرایند افراشتگی واکه در گویش سبزواری با توجه به بافت‌های مختلف آن در چارچوب واج‌شناسی زایشی تحلیل می‌‍‌شوند. مسألۀ اصلی نگارنده در این مقاله مطالعۀ انواع بافت‌های واجی‌ای است که فرایند افراشتگی واکه را در این گویش ایجاد می‌کند. داده‌های این پژوهش به دو روش گردآوری شده‌اند: منابع مکتوب دربارۀ گویش سبزواری و ضبط گفتار چند گویشور سبزواری. در بررسی داده‌ها صورت‌های واجی و آوایی در گویش سبزواری با هم مقایسه و سپس تحلیل شده‌اند. در این پژوهش، داده‌های فارسی معیار به­عنوان شاهد استفاده شده‌اند. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که دو بافت واجی عمده وجود دارد که در آنها فرایند افراشتگی واکه رخ می‌دهد: در اثر هم‌نشینی واکه‌های افتاده یا میانی با همخوان‌های افراشتۀ لثوی-کامی، کامی و نرمکامی و نیز در اثر هم‌نشینی واکه‌های افتاده یا میانی با همخوان‌های خیشومی. در مجموع نُه نمونه فرایند افراشتگی واکه در گویش سبزواری روی می‌دهد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


استاجی، ا. 1389. «فرایندهای واجی درگویش سبزواری». ارائه­شده در همایش بین‌المللی گویش‌های مناطق کویری ایران. دانشگاه سمنان.
استاجی، ا. 1389. «توصیف برخی فرایندهای واژ-واجی در گویش سبزوار»، ارائه­شده در همایش بین‌المللی گویش‌های مناطق کویری ایران. دانشگاه سمنان.
بروغنی، ف. 1383. بررسی واج­شناختی گویش سبزواری، پایان­نامۀ کارشناسی ارشد زبان‌شناسی، دانشگاه تربیت­مدرس، تهران.
جم، ب. 1396. «تحلیل تیرگی واج‌شناختی در زبان فارسی»، جستارهای زبانی، (7): 1- 27.
دوستی، م. 1395. توصیف و تبیین نظام واجی گویش بلوچی سیستانی با تأکید بر واج‏شناسی زایشی، رسالۀ دکتری زبان‌شناسی، دانشگاه تربیت­مدرس. تهران.
رضایی، ع. 1386. بررسی ساخت واجی گویش مازندرانی منطقۀ سوادکوه بر پایۀ واج‏شناسی زایشی، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد زبان‌شناسی، دانشگاه تربیت مدرس. تهران.
سلطانی کفرانی، م. 1386. بررسی زبان­شناختی گویش کفران (در منطقۀ رودشت اصفهان)، پایان­نامۀ کارشناسی ارشد زبان‌شناسی، دانشگاه تربیت­مدرس، تهران.
سهیلی، ج. 1392. بررسی مقابله­ای صورت محاوره­ای و رسمی اسم در حوزۀ معنایی زبان فارسی، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد زبان‌شناسی، دانشگاه علامۀ طباطبایی، تهران.
شریفی، گ. 1387. بررسی نظام آوایی گونۀ اقلید در چارچوب واج­شناسی زایشی، پایان‎نامۀ کارشناسی ارشد زبان‌شناسی، دانشگاه تربیت­مدرس، تهران.
عزت­آبادی­پور، ط. 1392. واژگونی قاعده در گونه­های زبان­های ایرانی: واج­شناسی زایشی، پایان­نامۀ، کارشناسی ارشد زبان‌شناسی، دانشگاه تربیت­مدرس، تهران.
کاظمینی، س. 1390. توصیف واج­شناختی گویش شهرضایی  براساس نظریۀ واج­شناسی زایشی چامسکی و هله، پایان­نامۀ کارشناسی ارشد زبان‌شناسی، دانشگاه تربیت‏مدرس، تهران.
کرد زعفرانلو کامبوزیا، ع. 1388. واج­شناسی رویکردهای قاعده­بنیاد، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی (سمت).
نوروزی­ زیده، ط. 1382. بررسی فرایندهای واجی گویش گیلکی رشت در چارچوب واج‏شناسی خودواحد، پایان­نامۀ کارشناسی ارشد زبان‌شناسی، دانشگاه تربیت‏مدرس، تهران.
هاشمی­کهن­زاد، ن. 1395. بررسی فرایندهای واجی لهجۀ دماوندی در چارچوب نظری زایشی، پایان‎نامۀ کارشناسی ارشد زبان‌شناسی، دانشگاه تربیت­مدرس، تهران.
 Buckley, E. 2001. Polish O - Raising and Phonological Explanation. Retrieved from: http://www.googl.com.
Crystal, D. 2003. A Dictionary of Linguistics and Phonetics. Oxford: Blackwell Publishing.
Cox, F., & Palethorpe, S. 2007. Reversal of Short Front Vowel Raising in Australian English. Retrieved from: http:// www.googl.com.
Haddican, B., & Foulkes, P. 2008. Mid vowel Raising and second vowel deletion in Oiartzun Basque. Retrieved from: http://www.gen.lib.rus.ec.
Jam, B., Razmdideh, P., & Naseri, Z. 2020. Final /n/ deletion in Ghayeni Persian: Opacity in Harmonic Serialism and Parallel Optimality Theory, Iranian Studies, Retrieved from Https://www.tandfonline.com
Kainada, E., Lengeris, A., & Topintzi, N. 2016. Vowel raising, deletin and diphtongization in kozani Greek. Retrieved from: https://www.Researchgate. net/Publication/
 Kenstowicz, M. 1994. Phonology in Generative Grammar. Blackwell Publishers.
Myers, J. 1997. Canadian Raising and the Representation of Gradient Relation. Studies in the Linguistic Sciences. Retrieved from: www.googl.com.
Oliver rajan, J. 2007. Mobility and its effects on vowel raising in the Coffee zone of Puerto Rico. Retrieved from: http://www.googl.com.
Hsieh, F. 2012. Low vowel Raising in Sinitic Languages: Assimilation, Reduction, or Both?. Retrieved from: http://www.googl.com.
Trask. R. I. 2006. A dictionary of Phonetics and Phonology. London: Routledge.
Trommer, J. 2016.  Vowel Raising in Mayak as compound Opacity. Replicative Processing Grammar, 229-258.