بررسی وضعیت حیات زبانی مازندرانی در مناطق شهری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد زبان‌شناسی همگانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.

2 استادیار زبان‌شناسی همگانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

3 دانشیار زبان‌شناسی همگانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

چکیده

در سال 2003 یونسکو دستورالعملی را برای برآورد حیات زبان­ها و میزان در ‌معرض خطر بودن آنها ارائه داد. مزیت برآورد این است که با شناخت حوزه‌‌های کاربرد زبان و وضعیت موجود زبان در هر یک از عوامل نه‌گانۀ معرفی­شدۀ یونسکو می‌توان راهکارهایی برای گسترش کاربرد، ثبت و مستندسازی و در‌نتیجه پیشگیری از انقراض زبان اندیشید. هرچند مهم‌ترین عامل در زنده ماندن هر زبانی انتقال زبان از والدین به فرزندان و به عبارتی دیگر، انتقال بین­نسلی است، اما عوامل دیگری نیز بر حیات زبانی تأثیرگذار هستند و برای برآورد وضعیت حیات زبانی باید همۀ این عوامل را درکنار هم سنجید. هدف این پژوهش بررسی وضعیت حیات زبانی مازندرانی و برآورد نقاط ضعف و قوت آن با به‌کارگیری شیوه‌های یونسکو است. مازندرانی از زبان‌های ایرانی کرانۀ جنوبی دریای کاسپین است و حدود 3 میلیون گویشور دارد. این زبان نیز همانند دیگر زبان‌ها و گویش‌های محلی و منطقه‌ای ایران به دلایلی که تا حدودی در مقاله به آنها پرداخته شده در حال از دست دادن گویشوران خود است.

کلیدواژه‌ها


شجاعی کیاسری، ر. و  غفاری، م. 1396. »فعل در زبان دوبیتی‌های امیر پازواری». فرهنگ و ادبیات عامه، 5 (14): 141 -173.
شکری، گ. 1374. مازندرانی (گویش ساری). تهران: پژوهشگاه علوم انسانی.
کیا، ص. 1327.  واژه­نامۀ تبری. تهران: دانشگاه تهران.
محمودی بختیاری، ب. 1383. «فرهنگ واژگان طبری». گویش­شناسی، (2): 112- 116.
نوری، ن. 1380. تاریخ ادبیات مازندران. تهران: زهره.
یزدان­پناه لموکی، ط. 1385. تاریخ مازندران باستان. تهران: چشمه.
Amara, M. 2006. The vitality of the Arabic language in Israel from a sociolinguistic perspective. Adalah’s Newsletter, 29: 1-10.
Anderbeck, K. 2013. Portraits of Indonesian language vitality. Pacific Linguistics ICAL 2012 Proceedings 2.
Bello, M. 2013. Assessing Language Vitality and Language Endangerment of Lete (Larteh). PhD Thesis. University of Ghana.
Borjian, H. 2008. Two Mazandarani texts from the nineteenth century. StudiaIranica: Center for Iranian Studies. Volume 37, Issue: 1, page: 7-49
Campbell, L., Heaton, R., Lee, N., Okura, E., Simpson, S., Ueki, K., and Van Way, J. 2013. New Knowledge: Findings from the Catalogue of Endangered Languages (‘ELCat’). Presented at the 3rd International Conference on Language Documentation and Conservation. Honolulu, Hawai‘I.
Carreira, M. 2013. The vitality of Spanish in the United States. Heritage Language Journal, 10, (3), 103-120.
Dwyer, A. M. 2011. Tools and Techniques for Endangered-Language Assessment and revitalization. In Vitality and Viability of Minority Languages. October 23-24, 2009. New York: Trace Foundation Lecture Series Proceedings. Preprint.
Fierman, W. 2009. Language vitality and paths to revival: contrasting cases of Azerbaijani and Kazakh. International Journal of the Sociology of Language, 198, 75-104.
Fishman, J. A. 1991. Reversing Language Shift: Theoretical and Empirical Foundations of Assistance to Threatened Languages, Vol. 76. Multilingual matters.
Gao, K. B. 2015. Assessing the Linguistic Vitality of Miqie: An Endangered Ngwi (Loloish) Language of Yunnan, China. Language Documentation & Conservation 9, 164-191.  
Giles, H., Bourhis, R.Y., and Taylor, D.M. 1977. Towards a theory of language in ethnic group relations. In H. Giles (Ed.). Language, Ethnicity and Intergroup Relations. (pp. 307-348). London, UK: Academic Press.
Harwood, J., Giles, h., and Bourhis, R. Y. 1994. The genesis of vitality theory: Historical patterns and discoursal dimensions. International Journal of the Sociology of Language, 108, 1, 167-206.
How, S. Y., Heng, C. S., and Abdullah, A. N. 2015. Language Vitality of Malaysian languages and its Relation to Identity. GEMA Online® Journal of Language Studies, 15, (2), 119-136.
Isaacs, M. 1999. Haredi, haymish and frim: Yiddish vitality and language choice in a transnational, multilingual community. International Journal of the Sociology of Language 138, (1), 9-30.
Lee, N. H., & Van Way, J. (2016). Assessing levels of endangerment in the Catalogue of Endangered Languages (ELCat) using the Language Endangerment Index (LEI). Language in Society. 45, (2), 271-292.
Lewis, P. M., & Simons, G. F. 2010. Assessing Endangerment: Expanding Fishman’s GIDS. Revue Roumaine de Linguistique, 55, 103–120.
Mohamed, N., & Hashim, N. H. 2012. Language vitality of the Sihan community in Sarawak, Malaysia. KEMANUSIAAN: The Asian Journal of Humanities, 19, (1), 59-86.
Rasinger, S. M. 2013, Language shift and vitality perceptions amongst London's second-generation Bangladeshis. Journal of Multilingual and Multicultural Development, 34, (1), 46-60.
Ravindranath, M. 2009. Language Shift and the Speech Community: Sociolinguistic Change in a Garifuna Community in Belize. Publicly Accessible Penn Dissertations. 33.
https://repository.upenn.edu/edissertations/33
Sachdev, I. and Bourhis, R. Y. 1990. Bilinguality and multilinguality. Handbook of language and social psychology, 293- 308.
Schmidt, A. 1990. The loss of Australia’s Aboriginal language heritage. Canberra: Aboriginal Studies.
Shahidi, M. 2008. A Sociolinguistic Study of Language Shift in Mazandarani. Uppsala University.
UNESCO Ad Hoc Expert Group on Endangered Languages. 2003. Language Vitality and Endangerment. Document submitted to the International Expert Meeting on UNESCO Programme Safeguarding of Endangered Languages. Paris, 10-12 March 2003.
Yagmur, K., and Kroon, S. 2003. Ethno- linguistic vitality perceptions and language revitalisation in Bashkortostan. Journal of Multilingual and Multicultural Development, 24, 4, 319-336.