تعارف و روابط اجتماعی ایرانیان: مطالعۀ موردی تعارف در آموزش زبان فارسی به‌عنوان زبان دوم

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد آموزش زبان فارسی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره) قزوین

2 استادیار آموزش زبان فارسی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره) قزوین

10.22124/plid.2018.9626.1232

چکیده

این مقاله با بهره‌گیری از جامعه‌شناسی صوری زیمل و نظریۀ کنش گفتار آستین در زبان‌شناسی به بررسی جایگاه «تعارف ایرانی» در آموزش زبان فارسی و پیچیدگی‌های کلامی آن می‌پردازد. نتایج تحقیق نشان می‌دهد تعارف‌های کلامی و غیرکلامی ایرانیان در آموزش زبان فارسی به‌عنوان زبان دوم، علاوه‌بر پیچیدگی‌های بیانی، ازنظر صوری نیز برای زبان‌آموزان خارجی دشوار و گاه غیرقابل رمزگشایی است. این مشکل به دلیل آشنا نبودن زبان‌آموزان غیرفارسی‌زبان با ساختارهای اجتماعی تعارف و کنش‌های گفتاری آنها پیش می‌آید. همچنین یافته‌ها نشان می‌دهد که مدیریت و برنامه‌ریزی هدفمند، تربیت مدرسان کارآمد و تدوین منابع آموزشی که ظرافت‌های فرهنگی تعارف را بیشتر در نظر می‌گیرند دشواری‌های مواجهه با تعارف را از طرف زبان‌آموزان غیرفارسی‌زبان کمتر می‌کند. علاوه‌براین، آشنایی با سازوکار فرهنگی تعارف، موجب دریافت بهتر پیام‌های تعارف توسط زبان‌آموزان می‌شود به طوریکه در تقویت ارتباطات اجتماعی می‌توانند آگاهانه از آن استفاده کنند. 

کلیدواژه‌ها


آزاد ارمکی، ت. و بیکران بهشت، م. 1389. «تعارف در زیست روزمرۀ ایرانی»، برگ فرهنگ، (22): 196-209.

خورشیدنام، ع. 1389. «دربارۀ تعارف»، برگ فرهنگ، (22): 182- 195.  

دانشگر، م. 1381. «تعارف و فرهنگ آن نزد ایرانیان»، نامۀ پارسی، (25): 57- 72.

درکیج، م. 1386. «چرا خارجی­ها تعارف فارسی را نمی­فهمند؟»، نامۀ پارسی، 42 (12): 17- 42.  

دهخدا، ع. 1385. فرهنگ لغت دهخدا، زیر نظر س­ج. شهیدی، تهران: دانشگاه تهران.

ساجدی، ا. 1381. «نظریۀ کنش گفتاری آستین و فهم زبان قرآن»، قبسات، (25): 122- 130.

سرنا، ک. 1362. آدم­ها و آیین­ها در ایران: سفرنامۀ مادام کارلا سرنا، ترجمۀ ع­ا. سعیدی، تهران: زوار.

شاردن، ژ. 1350. سیاحتنامۀ شاردن، ترجمۀ م. عباسی، تهران: امیرکبیر.

شاملو، ا. 1379. کتاب کوچه، تهران: مازیار.

صدری افشار، غ. حکمی، ن. 1375. فرهنگ فارسی امروز، تهران: کلمه.

عسجدی، م. 1379. «مقایسۀ بین تعارف فارسی و لیما در چینی»، مجموعه مقالات چهارمین کنفرانس زبان­شناسی نظری و کاربردی. تهران.

عشقوی، م. 1387. «ضرورت آموزش تعارف­های ایرانی به فارسی­آموزان خارجی». مجموعه مقالات سمینار آموزش زبان فارسی به غیرفارسی‌زبانان، گردآورندگان تاج الدین- عباسی. تهران: 269- 281.  

علیرضایی، ش. 1387. «تعارف در فرهنگ مردم ایران»، نجوای فرهنگ، (8 و 9): 101- 114.

فایکا، ز. 1395. «ادب و تعارف در ایران»، پژوهش­های ایران­شناسی، 1(6): 105- 123.

معین. م. 1382. فرهنگ فارسی، تهران: راه رشد.

نوردن، ه. 1356. زیر آسمان ایران، ترجمۀ ح سمیعی، تهران: دانشگاه تهران.

هاشمی، م؛ حسینی فاطمی، آ. و دوائی، ص. 1390. «مقایسۀ مرزبندی­های فرهنگی- اجتماعی ’تعریف و تمجید‘ در زبان انگلیسی و فارسی». فصلنامۀ مطالعات زبان و ترجمه (دانشکده ادبیات و علوم انسانی)، 1(44): 25- 38.

Ambady, N., Koo, J., Lee, F., & Rosenthal, R. 1996. “More than words: Linguistic and nonlinguistic politeness in two cultures”. Journal of Personality and Social Psychology. 70. pp. 996-1011.

Austin, John. 1962. How to do things with words (The William James Lectures delivered in Harvard University in 1955) edited by J. O. Urmson. Un vol. 19 x 12,5 de IX- 167 pp. Oxford, Clarendon Press. (distributor: Harvard University Press).

Council of Europe. 2009. The Common European Framework in its political and educational context. Strasbourg: Language Policy Division of Council of Europe.

Goffman, E. 1959. The Presentation of Self in Everyday Life. New York: Doubleday: Garden City.

Kerbrat-Orecchioni, C. 2012. Politeness variations and constants in France, from the classic age to today'. In M. Bax & D. Z. Kádár (Eds.), Understanding Historical (Im) Politeness: Relational linguistic practice over time and across cultures (pp. 131-153). Amsterdam: John Benjamins Publishing.

Leech, G. 2005. “Politeness: Is there an East-West Divide?”. Journal of Foreign Languages, 6(1). 1-30. doi=10.1.1.122.4402.

Pan, Y., & Kádár, D. Z. 2011. Politeness in Historical and Contemporary Chinese. London: Bloomsbury Academic.

Pinto, D. 2011. “Are Americans insincere? Interactional style and politeness in everyday America”. Journal of Politeness Research, Language, Behaviour, Culture. 7. 215–238.

Simmel, Georg. 1971. “The problem of sociology”, in Georg Simmel on individuality and social forms. Edited by Donald N. Levine. Chicago Press. pp. 23-35.

Spencer-Oatey, H. 2005. (Im) “politeness, face and perceptions of rapport: unpackaging their bases and interrelationships”. Journal of Politeness Research Language, Behaviour, Culture. 1(1). 95-119.

Taussig, G. 2002. Coleridge and the Idea of Friendship. 1789-1804. Newark: University of Delaware Press.