بررسی استعاره‌های خشم در زبان‌های فارسی، کردی و گیلکی در چهارچوب شناختی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان‌شناسی همگانی، دانشگاه پیام نور، تهران

2 دانشیار گروه زبان‌شناسی همگانی، دانشگاه پیام نور، تهران

3 استاد گروه زبان‌شناسی همگانی، دانشگاه بوعلی سینای همدان

چکیده

در پژوهش میدانی و توصیفی- تحلیلی حاضر، به بررسی ساختار مفهومی خشم در سه زبان فارسی، کردی و گیلکی پرداخته­ایم. روش مطالعه، تحلیل الگوی استعاری است که استفانوییچ (2006) پیشنهاد نموده‌است. چهارچوب نظری در بررسی استعاره، مدل انطباقی لیکاف و جانسون (1980) و در بررسی استعاره احساسات و نقش فرهنگ در شکل‌گیری آن، رویکرد کووچش (2005) است. عبارات استعاری مبیّن خشم، در سه زبان با مصاحبه و گفت­وگو با گویشوران گردآوری شد و پس از تحلیل و استخراج نگاشت‌ها، شباهت‌ها و تفاوت‌ها مشخص گردید. نتایج نشان می‌دهد شباهت‌ها ریشه در تجربیات یکسان انسان‌ها از این حس، و تفاوت‌ها ریشه در نگاه متفاوت فرهنگی و انتظارات متفاوت هر زبان از اعضای خود دارد. 

کلیدواژه‌ها


ارانسکی، ی. 1378. زبان‌های ایرانی. ترجمة ع صادقی. تهران: سخن.

اشمیت، ر. 1382. راهنمای زبان‌های ایرانی، جلد دوم: زبان‌های ایرانی نو. ترجمه زیرنظر ح رضایی باغ‌بیدی، تهران: ققنوس.

افراشی، آ. عاصی، م. جولایی، ک. 1394. «استعاره‌های مفهومی در زبان فارسی؛ تحلیلی شناختی و پیکره‌مدار». زبان‌شناخت، 6 (2): 39- 61. 

حامدی شیروان، ز. شریفی، ش. 1394. «بررسی استعاره‌های شناختی و مدل شناختی خشم و کینه در پنج داستان از شاهنامۀ فردوسی». مجموعه مقاله‌های همایش مخاطب‌شناسی شاهنامه و شعر حماسی فارسی. به­کوشش ف قائمی: 109-133.

ربانی خوراسگانی، ع. و کیانپور، م. 1388. «جامعه شناسی احساسات». جامعه‌شناسی کاربردی، 20 (2): 35-64. 

راسخ مهند، م. 1386. «اصول و مفاهیم بنیادی زبان­شناسی شناختی». بخارا (63): 191-172.

ــــــــــــــ . 1390. درآمدی بر زبان‌شناسی شناختی: نظریه‌ها و مفاهیم. تهران: سمت.

روحی، م. 1387. بررسی استعارة احساسات در زبان فارسی، پایان­نامة کارشناسی ارشد زبان‌شناسی همگانی، راهنمایی راسخ مهند، دانشگاه بوعلی سینا: همدان.

روشن، ب. و اردبیلی، ل. 1392. مقدمه­ای بر معناشناسی شناختی. تهران: نشر علم.

ساسانی، ف. و ملکیان، م. 1393.«مفهوم‌سازی خشم در زبان فارسی». پژوهش‌های زبا­ن­شناسی، 6 (11): 37-56.

شریفیان، ف. 1391. مقدمه‌ای بر زبان‌شناسی فرهنگی. ترجمۀ ل اردبیلی، تهران: نویسه.

صراحی، م. و عموزاده، م. 1392. «بررسی مقایسه­ای استعاره‌های خشم در زبان فارسی و انگلیسی». پژوهش­های زبان­شناسی تطبیقی، 3 (6): 60-39.

صفوی، ک. 1392. معنی­شناسی کاربردی. تهران: همشهری.

مولودی، م. کریمی‌دوستان، غ. بی‌جن‌خان، م. 1394. «کاربست رویکرد پیکره­بنیاد تحلیل الگوی استعاری در زبان فارسی: مطالعۀ حوزۀ مقصد خشم». پژوهش‌های زبانی، 6 (1): 118-99.

یارشاطر، ا. 1337. «زبان‌ها و لهجه‌های ایرانی» در مقدمة لغت‌نامة دهخدا. تهران: دانشگاه تهران.

فتوحی رودمعجنی، م. 1390. سبک­شناسی: نظریه‌ها، رویکردها و روش‌ها. تهران: سخن.

Croft, W. and D. Alan Cruse 2004. Cognitive Linguistics, Cambridge: Cambridge University Press.

Darwin, C. 1872/1998. The Expression of Emotion in Man and Animals, London.

Esenova, O. 2011. Metaphorical Conceptualization of Anger, Fear & Sadness in English, Summery of PhD Thesis, Linguistic Doctoral School, Budapest.

GRADY, J. 2007. Metaphor. In: Oxford handbook of cognitive linguistics, ed. By D. Geeraerts and H. Cuyckens, Oxford University Press.

Harris, P.L, G. R. Guz, M. S. Lipian,& Z. Man Shu. 1985. Insight into the Time-course of Emotion among Western and Chinese Children. Child Development, 56, 972-988.

Hofsrede, G.H. 2001. Cultural Consequences: Comparing Values, Behaviors, Institutions and Organizations across Nations (2nd edition). Thousand Oaks, CA: Sage Publications.

King, B. 1989. The Conceptual Structure of Emotional Experience in Chinese, Ph.D. thesis, Ohio state University.

Koveceses, Z. 2000. The Concept of Anger: Universal or Culture Specific, Psychopathology, Vol. 33, No. 4, 159-170.

ـــــــــــــــ. 2005. Metaphor in Culture, New York and Cambridge: Cambridge University Press.

ـــــــــــــــ.  2008. The conceptual Structure of Happiness. In Tissari, H. Pessi, A. and Salmela, M. (Eds), Happiness: Cognition, Experience, Language (pp. 131-143). Budapest: Eotvos Lorand University.

ـــــــــــــــ. 2010. Metaphor: A Practical Introduction, second edition, Oxford University Press.

KOVES, N. (2002). Hungarian & American dream works of life. Term paper, Department of American Studies, Eotvos Lorand University, Budapest.

Lakoff, G. 1987. Women, Fire, and Dangerous Things: What Categories Revealabout the Mind, University of Chicago: Chicago Press.

ـــــــــــــــ.  1993. The Contemporary Theory of Metaphor. In A. Ortony (Ed), Metaphor and Thought (pp. 202-251). Cambridge: Cambridge University Press.

Lakoff, G. & M. Johnson. 1980. Metaphors We Live By, University ofChicago Press, Chicago.

Lakoff, G. & Z. Koveceses. 1987. The Cognitive Model of Anger Inherent in American English, In D. Holland & N. Quinn (Eds.), Cultural Models in Language and Thought, 195-221, Cambridge: Cambridge University Press.

Lee, D. 2001. Cognitive Linguistics, An Introduction, Oxford University Press.

Liu, Ch. 2014. Chinese, why don’t you show your anger? A comparative study between Chinese and Americans in expressing anger.International journal of social science and humanity, Vol. 4, No. 3, May 2014.

Lutz, C. 1982. The Domain of Emotion Words on Ifaluk, American Ethnologist 9:113-128.

ـــــــــــــــ. 1988. Unnatural Emotions: Everyday Sentiments on a Micronesian atoll & Their Challenge to Western Theory, Chicago: University of Chicago Press.

Matsuki, K. 1995. Metaphors of Anger in Japanese, in John R. Taylor and Robert E. MacLaury, eds, Language & the Cognitive construal of the world, 137-151, Berlin: Mouton de Gruyter.

Matsumoto, D. 2001. Culture and Emotion. In D. Matsumoto (Ed), The Handbook of Culture and Psychology, pp 171-194. New York: Oxford University Press.

Matsumoto,D. P. Ekman, J. Witte, and R. Pargas. 2006. Anger, angrier, angriest: Can you tell? (publication :http:// magma.nationalgeographic.com/ngm/survey)

Matsumoto, D. S. H. Yoo. 2006. Toward a New Generation of Cross-cultural Research, Perspectives on Psychological Science, 1(3), 234-250.

Matsumoto, D. and L. Juang. 2007. Culture and Psychology (4th ed.), Belmont, CA: Wadsworth.

Matsumoto, D. D. Keltner, and M, O'Sullivan. 2007. Culture and Emotion, http://www.davidmatsumoto.com/

Matsumoto, D. H. Y. Seung, Ch. Joanne. 2010. The expression of anger across cultures, (chapter to appear in Potegal, M., Stemmler, G., and Spielberger, C. Handbook of anger. NewYork: Springer.

Pirzad Mashak, SH. & M. R. Moradi .2014.Anger Conceptualization in Persian and English, International Journal on Studies in English Language and Literature (IJSELL) Volume 2, Issue 11, November 2014, PP 105-111.

Rosaldo, M. 1980. Knowledge and Passion. Cambridge: Cambridge University Press.

Sorce, J. F, J. J. Emde, and M. D. Klinnert. 1985. Maternal Emotional Signaling: Its Effects on Visual Cliff Behavior of 1-year-olds. Developmental Psychology, 21, 195-200.

Stearns, PN. 1994. American cool. Constructinga twentieth- century emotional style. New York, New York University Press.

Stefanowitsch, A. 2004. Happiness in English & German: A metaphorical-pattern analysis. In: Michel Achard and Suzanne Kemmer (eds.), Language, Culture, and Mind, 134-149. Stanford:CSLI.

ـــــــــــــــ.  2006. Words and their metaphors: A corpus-based approach.In A. Stefanowitsch & S.Th. Gries (Eds.).corpus-based approaches to metaphor and metonymy (pp. 63-103). Berlin & New York: Mouton de Gruyter.

Sweetser, E. 1990.From Etymology to Pragmatics: Metaphorical & Cultural Aspects of Semantic Structure, Cambridge & New York: Cambridge University Press.

Tayor, J. & T. Mbense. 1998. Red Dogs & Rotten Mealies: How Zulus Talk about Anger, In A. Athanasiadou & E. Tabakowska (Eds.), speaking of emotions: Conceptualisation & Expression, 191-226, Berlin: Mouton de Gruyter.

Yu, N. 1995.Metaphorical Expressions of Anger & Happiness in English & Chinese, Metaphor and Symbolic Activity, 10(2), 59-92, Lawrence Erlbaum Associates, Inc.

Yu, N. 1998.The Contemporary Theory of Metaphor: A Perspective from Chinese, Amesterdam: John Benjamins.

Yu, N. 2003.Metaphor, Body and Culture: The Chinese Understanding of Gallbladder and Courage, Metaphor & Symbol, 18(1), 13-31.

Yu, N. 2009.The Chinese Heart in a Cognitive Perspective: Culture, Body & Language, Berlin: Mouton de Gruyter.