تکرار در گویش تالشی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار زبان‌شناسی همگانی، دانشگاه پیام نور رشت

چکیده

فرایند تکرار نوعی واژه‌سازی است که در آن عنصری به پایه اضافه می‌شود، این عنصر که جزءِ مکرر نامیده می‌شود، گاه خود پایه و گاهی بخشی از آن است که در چپ، راست و یا میان پایه تکرار می‌شود. هدف از پژوهش حاضر بررسی انواع تکرار براساس نظر کافمن (2015) در تالشی است. همچنین به بررسی کاربرد دستوری و معنایی انواع تکرار و تحلیل آوایی هجاهای شرکت­کننده در این فرایند در واژه‎های مکرر تالشی جنوبی پرداخته‌ایم. روش تحقیق توصیفی- تحلیلی است و داده‌های پژوهش به دو صورت اسنادی و میدانی گردآوری شده‎‌اند. نتایج نشان داده­ است که انواع تکرار، غیر از دوگان­سازی اسم و تکرار shm (افزودن shm به ابتدای واژه‎های مکرر) در تالشی به کار می‎رود. همچنین از انواع کاربردها و تحلیل معنایی عنوان­شدة کافمن؛ شدت، افزایش و تقویت؛ کثرت و جامعیت در تالشی کاربرد بیشتری دارند. بررسی آواهای این گویش نیز نشان داد که در کلمات تک‌هجایی، ساخت هجایی CVC از بالاترین بسامد و در کلمات دوهجایی ساخت هجایی CV-CV و نیز CV-CVC از پُررخدادترین ساخت‌های شرکت­کننده در فرایند تکرار بوده‎اند.

کلیدواژه‌ها


ارانسکی، ی.م. 1387. زبان‌های ایرانی. ترجمة ع صادقی. تهران: سخن.

اشمیت، ر. 1382. «دیگر گویش‌های ایرانی باستان»، در راهنمای زبان‌های ایرانی، ترجمۀ آ بختیاری و دیگران. تهران: ققنوس.

انوری، ح. و گیوی، ح. 1366، دستور زبان فارسی. تهران: فاطمی.

حق­شناس، ع. 1373. آواشناسی. تهران: آگاه.

راسخ مهند، م، 1388. «بررسی معنایی تکرار در زبان فارسی»، زبان‌شناسی. (1) 23: 74-65.

راسخ مهند، م. و محمدی راد، م. 1392.«بررسی صوری و معنایی تکرار در گویش کردی سورانی»، زبان‌ها و گویش‌های ایرانی. 133-146.

رضایتی، م. 1386. زبان تالشی. رشت: فرهنگ ایلیا.

رضایتی، م. و سلطانی، ب. 1394. «بررسی ساخت‌واژه­ای، دستوری و معنایی فرایند تکرار در زبان فارسی». جستارهای ادبی. (189):  112-81.

رفیعی، ع. 1386. لغت­نامة تالشی. رشت: دانشگاه گیلان.

شریعت، م. 1370. دستور زبان فارسی. تهران: اساطیر.

شقاقی، و. 1367. فرایند دوگان‌سازی. پایان­نامة کارشناسی ارشد. رشتة زبان­شناسی. دانشگاه تهران.

ـــــــــــــــــ . 1379. «فرایند تکرار در زبان فارسی». مجموعه­مقالات چهارمین کنفرانس زبان‌شناسی نظری و کاربردی. ج1: 519-533.

شقاقی، و. و ت حیدرپور بیدگلی. 1390. «رویکرد نظریۀ بهینگی به فرایند تکرار با نگاهی تازه بر واژه‌های مکرر فارسی». پژوهش­های زبان‌شناسی. 3(1): 66-55.

فیاضی، م. 1392. «تکرار در گویش گیلکی»، پژوهش­های زبان‌شناسی تطبیقی. 3(6): 160-135.

کلباسی، ا. 1380. ساخت اشتقاقی واژه در فارسی امروز. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.

لازار، ژ. 1384. دستور زبان فارسی معاصر، ترجمۀ م بحرینی. تهران: هرمس.

مشیری، م. 1379. فرهنگ اتباع. تهران: آگاهان ایده.

محمودی بختیاری، ب. و ز ذوالفقار کندری. 1394. «دوگان‌سازی کامل در زبان فارسی: یک بررسی پیکره بنیاد». پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران. 31(1): 165-151.

منصوری، ی. 1384. بررسی ریشه­شناختی فعل­های زبان پهلوی. تهران: آثار.

نصرتی سیاهمزگی، ع. 1386. تالشی­نامه. رشت: ایلیا.

نغزگوی کهن، م. 1373. بررسی گویش تالشی دهستان طاسکوه ماسال. پایان­نامة کارشناسی ارشد، رشتة زبان‌شناسی همگانی، دانشگاه تهران.

نوبهار، م. 1372. «بررسی ساختمان قیدواژه در زبان فارسی»، رشد آموزش  ادب فارسی. (32): 65-60

Crystal, D. 1997. The Cambridge Encyclopedia of language. Cambridge University Press.

Katamba, F. 2006. Morphology, Mackmillan, Hampshire, 2nd edition.

Kauffman, C. 2015. Reduplication reflects uniqueness and innovation in language, thought  and culture. York Collage of Pennsylvania.