رویکردی کمینه‌گرا به نوع‌بندی نحوی جملات امری در فارسی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار زبان شناسی عمومی، دانشگاه سیستان و بلوچستان

2 دانش آموختة دکتری تخصصی زبان شناسی دانشگاه رازی کرمانشاه

چکیده

مقالة حاضر تلاش می­کند شیوة نوع‌بندی جملات امری را در گونة گفتاری فارسی در قالب برنامة کمینه‌گرا تبیین نماید. از این­رو، با الگوگیری از رویکرد هان و شواگر سازوکار حاکم بر جوازدهی جملات امری در فارسی بررسی می­گردد. چارچوب نظری این پژوهش، نظریة بازبینی مشخصه‌ها و فرضیة گروه متمم‌نمای انشقاقی ریتزی (1997) است. ابتدا استدلال می‌شود که در ساخت‌های امریِ بی‌نشان و نشان‌دار، حرکت آشکار فعل به هستة گروه منظوری ناممکن است، در ادامه، پیشنهاد می‌گردد در ساخت‌های امری بی‌نشانِ مثبت، نوع‌بندی از طریق مطابقة مشخصة [+ امری] فعل با مشخصة [- امری] هستة گروه منظوری، و در ساخت‌های امری بی‌نشان منفی، نوع‌بندی از طریق حرکت مشخصة [+ امری] فعل به هستة گروه منظوری و ابقای مشخصة [+ منفی] بر روی فعل صورت می‌گیرد. در ساخت‌های امری نشان‌دار، ابتدا فعل تحت فرایند پیش‌گذاری، در هستة گروه‌ نقشی مبتدا یا تأکید فرود می‌آید و سپس در ساخت مثبت، میان مشخصة [+ امری] فعل با مشخصة [- امری] هستة گروه منظوری مطابقه ایجاد می‌شود و در ساخت منفی، مشخصة [+ امری] فعل به هستة گروه منظوری حرکت می‌کند و مشخصة [+ منفی] بر روی فعل باقی می‌ماند. 

کلیدواژه‌ها


احمدی گیوی، ح.، ح. انوری. 1374. دستور زبان فارسی1. تهران: فاطمی.

ارژنگ، غ. 1378. دستورزبانفارسیامروز. تهران: قطره.

افراشی، آ. 1388. ساخت زبان فارسی. تهران: سمت.

درزی، ع.، م. انوشه. 1389. «حرکت فعل اصلی در فارسی: رویکردی کمینه‌گرا». دوفصلنامة زبان‌پژوهی، 2(3): 55-21.

شریعت، م. 1370. دستورزبانفارسی. تهران: اساطیر.

غلامعلی‌زاده، خ. 1374. ساخت زبان فارسی، تهران: احیاء کتاب.

فرشیدورد، خ. 1388. دستورمفصلامروز. تهران: سخن.

لازار، ژ. 1393. دستور زبان فارسی معاصر. ترجمة م بحرینی. تهران: هرمس.

مشکوه‌الدینی، م. 1386. دستور زبان فارسی بر پایة نظریة گشتاری، مشهد: دانشگاه فردوسی.

Cheng, L. 1991. On the Typology of Wh-questions, Ph.D. Thesis. Massachusetts: Massachusetts Institute of Technology.

Chomsky, N. 1995. The Minimalist Program, Cambridge: The MIT Press.

ـــــــــــــــ. 2000. “Minimalist inquiries: the framework”. In: R. Martin, D. Michaels, and J. Uriagereka (Eds.), Step by step: Essays on Minimalist Syntax in Honor of Howard Lasnik, Cambridge/London: MIT Press. 89-155.

ـــــــــــــــ. 2001a. “Beyond explanatory adequacy”. MIT occasional papers in Linguistics, 20.

ـــــــــــــــ. 2001b. “Derivation by phase”. In: M. Kenstowicz (Ed.), Ken Hale: A Life in Language, Cambridge: MIT Press. 1-52.

Cinque, G. 1999. Adverbs and Functional Heads: A Cross-Linguistic Perspective, New York/Oxford: Oxford University Press.

Frege, G. 1960. The Foundations of Arithmetic: A Logico-Mathematical Enquiry into the Concept of Number, Harper/New York. Translated by Austin, J., Originally published in 1884.

Haegeman, L. 1995. The Syntax of Negation, Cambridge/New York: Cambridge University Press.

Hale, K., S. J. Keyser. 1991. On the Syntax of Argument Structure, Cambridge/ Massachusetts: Center for Cognitive Science, MIT.

ـــــــــــــــ. 1993. “On argument structure and the lexical expression of semantic relations”. In: Hale, K. and S. J. Keyser, S. J. (Eds.), The View from Building, (20), Cambridge/Massachusetts: MIT. 53–109.

ــــــــــــــــ. 1994. “Constraints on argument structure”. In: B. Lust, M. Su˜ner and J. Whitman (Eds.), Heads, Projections and Learnability vol. 1, Hillsdale, NJ: Erlbaum. 53–71.

Han, C.H. 1998. The Structure and Interpretation of Imperatives: Mood and Force in Universal Grammar, Ph.D. Thesis. Philadelphia: University of Pennsylvania.

ـــــــــــــــ. 1999a. “Cross-linguistic variation in the compatibility of negation and imperatives”. In: K. Shahin, S. Blake, and E.W. Kim (Eds.), Proceedings of the 17th West Coast Conference on Formal Linguistics, Stanford: CSLI Publications. 265-279.

ـــــــــــــــ. 1999b. “Deontic modality, lexical aspect and the semantics of imperatives”. In: Linguistics in Morning Calm 4, Seoul: Hanshin Publications.

ـــــــــــــــ. 2000. The Structure and Interpretation of Imperatives: Mood and Force in Universal Grammar, New York: Garland.

ـــــــــــــــ. 2001. “Force, negation and imperatives”. The Linguistic Review, (18): 289-325.

Han, C.H., C. Lee. 2007. “On negative imperatives in Korean:. Linguistic Inquiry, 38(2): 373-95.

Hornstein, N., J. Nunes, K.K. Grohmann. 2005. Understanding Minimalism, Cambridge: Cambridge University Press.

Iatridou, S. 2008. “De modo imperative”. Lecture notes for a course on the syntax and semantics of imperatives at Ealing6, ENS, Paris. September16-19, 2008. Retrieved: November 10, 2016. URL: http://lingphil.mit.edu/papers/iatridou/ de_modo_imperativo.pdf

Kamp, H. 1978. “Semantics versus Pragmatics”. In: F. Guenthner and S. J. Schmidt (Eds.), Formal Semantics and Pragmatics for Natural Languages, Dordrecht: Reidel. 255–287.

Karimi, S. 2005.  A Minimalist Approach to Scrambling: Evidence from Persian, Berlin: Mouton de Gruyter.

Larson, R. 1988. “On the double object construction”. Linguistic Inquiry, (19): 335 – 391.

ـــــــــــــــ. 1990. “Double objects revisited: Reply to Jackendoff”. Linguistic Inquiry, (21): 589 – 632.

Lasnik, H. 2002. “The Minimalist Program in syntax”. Trends in Cognitive Sciences, (6): 432-437.

Mahootian, S. 1997. Persian Descriptive Grammars, London/New York: Routledge.

Platzack, C., I. Rosengren. 1998. “On the subject of imperatives: A minimalist account of the imperative clause”. The Journal of Comparative Germanic Linguisitics, (1): 177-224.

Pollock, J.Y. 1989. “Verb movement, universal grammar and the structure of IP”. Linguistic Inquiry, 20(3): 365-424.

Radford, A. 2004. Minimalist Syntax: Exploring the Structure of English, Cambridge/New York: Cambridge University Press.

ـــــــــــــــ. 2009. Analysing English Sentences: A Minimalist Approach, Cambridge/New York: Cambridge University Press.

Rivero, M.L., A. Terzi. 1995. “Imperatives, V-movement and logical mood”. Journal of Linguistics, 31: 301-322.

Rizzi, L. 1990. “Speculations on verb-second”. In: J. Mascaró and M. Nespor (Eds.), Grammar in Progress: GLOW Essays for Henk van Riemsdijk, Dordrecht: Foris. 137-152.

ـــــــــــــــ. 1996. “Residual verb second and the Wh-Criterion”. In: A. Belletti and L. Rizzi (Eds.), Parameters and Functional Heads: Essays in Comparative Syntax, New York/Oxford: Oxford University Press.

ـــــــــــــــ. 1997. “The fine structure of the left periphery”. In: L. Haegeman (Ed.), Elements of Grammar, Kluwer: Dordrecht. 281-337.

ـــــــــــــــ. 2006. “On the form of chains: criterial positions and ECP effects”. In: L. Cheng and N. Corver (Eds.), On Wh-Movement: Moving on, Cambridge: MIT Press. 97-133.

ـــــــــــــــ. 2007. “On some properties of Criterial Freezing”. CISCL Working Papers on Language and Cognition, (1): 145-158.

Sadock, J.M., A.M. Zwicky. 1985. “Speech act distinctions in syntax”. In: T. Shopen (Ed.), Language Typology and Syntactic Description, Vol. I, Cambridge: Cambridge University Press. 155–196.

Schulz, K. 2003. You May Read it Now or Later: A Case Study on the Paradox of Free Choice Permission, M.A. Thesis. Netherlands: University of Amsterdam.

Schwager, J.M. 2005. Interpreting Imperatives, Ph.D. Thesis. Frankfurt: Johann-Wolfgang-Goethe Universität.

ـــــــــــــــ. 2006. “Conditionalized imperatives”. In: M. Gibson and J. Howell (Eds), SALT XVI, Ithaca/NY: Cornell University. 241-258.

Seuren, P.A.M. 2004. Chomsky’s Minimalism, New York: Oxford University Press.

Taleghani, A. 2008. The Interaction of Modality, Aspect and Negation in Persian, Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins Publishing.

Windfuhr, G., J.R. Perry. 2009. “Persian and Tajik”. In: G. Windfuhr (Ed.), The Iranian Languages, London/New York: Routledge. 416-454.

Zanuttini, R. 1997. Negation and Clausal Structure: A Comparative Study of Romance Languages, New York: Oxford University Press.