توصیف دستگاه فعلی گویش کُرْتَه رایج در قلعه‌گنج (کرمان)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشجوی دکتری زبان‌شناسی همگانی، دانشگاه سیستان و بلوچستان

چکیده

قلعه­گنج و رودبارِ جنوب از شهرستان­های جنوبیِ استان کرمان، خاستگاه و گسترۀ رواج گونه­های منطقه­ایِ گویش کُرْتَه، از گروه گویش­های بَشاگَردی و وابسته به خانوادۀ گویش­های ایرانی جنوب غربی هستند. این گویش به لحاظ جغرافیایی در نقطۀ مرزیِ رواج خانوادۀ زبانی خود و محل برخورد آن با گروه گویش­های بلوچیِ مکرانی، از اعضای خانوادۀ زبان­های ایرانی شمال غربی واقع گردیده و علی­القاعده، از حیث مختصات زبان‌شناختی نیز حلقۀ پیوند این دو خانوادۀ زبانی محسوب می­گردد. از منظری هم­زمانی و براساس تحلیل پیکرۀ زبانی مستخرج از گفتار دو زن و سه مردِ 35 تا 78 ساله و کم/ بی­سوادِ کُرْتَه­زبان، پژوهش حاضر می‌کوشد دستگاه فعلیِ گونۀ زبانیِ کُرْتَه رایج در شهرستان قلعه­گنج را توصیف نماید. برای این هدف، مقولات دستوری مرتبط با فعل شامل مقولاتِ واژنحویِ زمان دستوری، نمود، وجه، مطابقه و جهت در این گونۀ زبانی بررسی و توصیف شده­اند. نتایج پژوهش نشان می­دهد دستگاه فعلی این گویش از سازوکارهای واژنحویِ مجزا و متنوعی برای نمایش تمایزات مربوط به مقولات پنج­گانۀ بالا بهره می­گیرد.

کلیدواژه‌ها


داوری، ش. 1393. «نمود تکمیلی در زبان فارسی». پژوهش­های زبا­­ن­شناسی تطبیقی، (7): 169-191.

درّی، ن، و م. خیراندیش، ز. مُریدی. 1392. «توصیف ساختمان فعل در گویش کوه‌شهری». ادبیات و زبان‌های محلی ایران زمین، (4): 62-88.

سلیمانی، آ. و ف. حق­بین. 1395. «زمان دستوری و نمود در گویش لری بالاگریوه». جستارهای زبانی، (2): 245-262.

مطلّبی، م. 1385. «فعل در گویش رودباری (کرمان)»، مطالعات ایرانی، (9): 191-212.

محمدی­نیا، م. 1373. واژگان گویش کُرْتَه متداول در قلعه­گنج کهنوج همراه با تحلیل واجی، ساخت‌واژه­ای، معنایی و منظورشناختی. پایان‌­نامۀ کارشناسی ارشد زبان­شناسی همگانی، تهران: دانشگاه تربیت مدرس.

Ahangar, A. A. 2007. “A description of Verbal Sytem in Sarhaddi Balochi of Granchin”. Orientalia Suecana, (56): 5-24

Anderson, G. D. S. (2006). Auxiliary Verb Constructions, England: Oxford University Press.

Axenov, S. 2006. The Balochi language of Turkmenistan, Sweden: Uppsala University Press.

Bauer, L. 1983. English Word-Formation, Cambridge: Cambridge University Press.

Bhat, D. N. S. 1999. “The Prominence of Tense, Aspect and Mood”. Studies in language Companion series, 49.

Booij, G. 2007. The Grammar of Words, New York: Oxford University Press.

Comrie, B. 1976. Aspect, London: Cambridge University Press.

ــــــــــــــ.1985. Tense, London: Cambridge University Press.

Givon, T. 2001. Syntax: An Introduction. Vol I, Amsterdam/Philadelphia: John

     Benjamins Publishing Company.

Haspelmath, M. & A. D, Sims. 2010. Understanding Morphology, England: Hachette UK Company.

Katamba, F. & S, John. 2006. Morphology, New York: Palgrave Macmillan.

Palmer, F. R. 2001. Mood and Modality, Cambridge: Cambridge University Press.

Payne, T. E. 2006. Exploring Language Structure, Cambridge: Cambridge University Press.

Penner, K. M. 2015. The verbal system of the Dead Sea scrolls, Boston: Brill.

Tallerman, M. 1998. Understanding Syntax, London: Hodder Arnold.

ـــــــــــــــ. 2011. Understanding Syntax, London: Hodder Education.

Trask, R. L. 2007. Language and Linguistics, the Key Concepts, 2nd Ed. London: Routledge.