تأثیر تماس زبانی بر ویژگی‌های صرفی و نحوی گویش تاتی رودبار

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانش‌آموختۀ دکتری زبان‌شناسی دانشگاه بوعلی‌سینای همدان

چکیده

تاتی رودبار از گویش­های تاتی است که در بخش­هایی از شهرستان رودبار در استان گیلان تکلم می‌شود. استیلو تاتی رودبار را در گروه تاتیک قرار داده که تمام گویش­های تاتی، تالشی، وفسی، الویری و ویدری را در بر می­گیرد اما آنها را در حال تغییر به زبان گیلکی، از گروه زبان­های کرانۀ جنوبی دریای خزر دانسته­است. در این مقاله با ذکر شواهدی از ویژگی­های صرفی و نحوی تاتی رودبار، تفاوت‌های این گویش با دیگر گویش­های تاتی و علت تغییر کنونی آن به نفع گویش گیلکی  مورد بررسی قرار گرفته است. از میان گونه­های تاتی رودبار، گونة جوبُنی برای تحقیق انتخاب شده‌است. روستای جوبُن در دهستان رستم­آباد جنوبی در بخش مرکزی شهرستان رودبار در استان گیلان قرار دارد. بررسی داده­ها نشان می­دهد که این گونه در صرف و نحو با دیگر گونه­های تاتی متفاوت است.

کلیدواژه‌ها


ایزدی­فر، ر. 1391. «عوامل تأثیرگذار بر مطابقت مفعولی در زبان تاتیِ اشتهاردی»، در مجموعه­مقالات نخستین همایش ملی زبان و زبان­شناسی، به کوشش ع. کوپال، ش. مدرس خیابانی و ج. یعثوبی درابی، ج1، تهران: نویسة پارسی: 58-47.

ــــــــــــــ. 1394. بررسی نظام انطباق در گروه زبانی تاتی، پایان­نامة دکتری زبان­شناسی همگانی، دانشگاه بوعلی­سینای همدان. 

پورهادی، م. 1385. زبان گیلکی. رشت: فرهنگ ایلیا.

درزی، ع. و م. دانای طوس. 1383. «ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان»، گویش­شناسی، (2): 17-36.

راسخ­مهند، م. 1388. «نگاهی رده­شناختی به پی­بست­های ضمیری در زبان تاتی»، پژوهش­های زبان­شناسی، 1 (1): 1-10.

رستمی سماک، م.، ع. درزی، و م. دانای طوس. 1395. «ساخت غیرشخصی در گیلکی شهرستان لنگرود»، جستارهای زبانی، (34): 119-142.

رضایتی کیشه­خاله، م. و ج. سبزعلیپور. 1386. «ساخت ارگتیو در گویش تاتی خلخال»، ادب­پژوهی، (1): 108-89.

رضائی باغ­بیدی، ح. 1380. معرفی زبان­ها و گویش­های ایران. تهران: آثار.

سبزعلیپور، ج. 1389. زبان تاتی (توصیف گویش تاتی رودبار). رشت: فرهنگ ایلیا.

ــــــــــــــ.1392 الف. «شکل­های فروپاشی ساخت ارگتیو در زبان­های تاتی، تالشی و گیلکی». پژوهش­های زبان­شناسی تطبیقی، (5):167-182.

ــــــــــــــ.1392ب. «تمایز جنس مؤنث و مذکر در گویش تاتی خلخال»، زبان­ها و گویش­های ایرانی، (2): 65-89.  

سبزعلیپور، ج. و ر. ایزدی­فر. 1393. «نظام حالت­نمایی در گویش تاتی خلخال»، جستارهای زبانی، (20): 123-103

علیزاده جوبُنی، ع. 1389. فرهنگ گویش تاتی رودبار زیتون، رستم­آباد، رحمت­آباد...، رشت: فرهنگ ایلیا.

کاظم­پور، ر. 1389. توصیف ساخت­های غیرشخصی در گویش تاتی رودبار، پایان­نامة کارشناسی ارشد زبان­شناسی همگانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران.

لُکوک، پ. 1383. «گویش­های حاشیة دریای خزر و گویش­های شمال غرب ایران». در راهنمای زبان­های ایرانی، ویراستار ر. اشیمت، ترجمۀ ح. رضایی باغ­بیدی و دیگران، تهران: ققنوس: 515-489.

یارشاطر، ا. 1354. «آذری». دانشنامة ایران و اسلام. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب: 69-61.

Stilo, D. L. 1981. "The Tati Language Group in the Sociolinguistic Context of Northwestern Iran and Transcaucasia". In Iranian Studies, Vol. 14, )3/4(: 137-187.

Thomason, S. G. 2001. Language Contact - An Introduction, Edinburgh University Press.

Windfuhr, G. 1990. "Cases". In Encyclopædia Iranica, Vol V, Fasc. 1, California: Mazda: 25–37.

Yar-Shater, E. 1969a. A Grammar of Southern Tati Dialects. The Hague: Mouton.  

ــــــــــــــ.1969b. "Distinction of the Feminine Gender in Southern Tati". In: Studia classica et orientalia Antonino Pagliaro oblate. III. Roma: 281- 301.

ــــــــــــــ.1970. "The Tati dialects of Tarom". In W.B. Henning Memorial Volume. M. Boyceand I. Gershevitch eds. London: Lund Humphries: 451-467.