سرنام‌های دوسطحی در زبان فارسی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار زبان انگلیسی دانشگاه شهرکرد

چکیده

اختصارسازی از فرایندهای مهم واژه‌سازی است که در آن یک یا چند نویسه جانشین چند واژه یا یک عبارت طولانی می‌شود. به­طورکلی به لحاظ شیوۀ تلفظ دو نوع اختصار وجود دارد؛ اختصارهای الفبایی که نویسه‌های آن تک­تک تلفظ می‌شود، و سرنام‌ها که حروف آن به صورت یک واژه ادا می‌شود. هدف این پژوهش معرفی و تحلیل چگونگی تشکیل سرنام‌های دوسطحی است که ساز و کار ویژه و نوینی از واژه‌سازی در زبان فارسی ایجاد کرده و کاربردش در سازمان‌ها و نهاد‌های اجتماعی باب شده و رو به افزایش است. این سرنام‌ها افزون بر اختصار بودن واژه­اند و گویای هدف و پیام آن سازمان‌ها. از این‌رو، این نوع اختصار، معنی را در دو سطح بیان می‌کند؛ به عنوان یک سرنام و به عنوان یک واژۀ موجود و معمولی زبان. هدف این پژوهش این است که نشان دهد فرایند تشکیل سرنام‌های دوسطحی که موجب یکسان­شدن صورت نوشتاری و تلفظ یک واژۀ موجود و یک سرنام‌ می‌گردد نوعی افزایش معنایی به صورت «چندمعنایی» است.

کلیدواژه‌ها


زاهدی، ک و ل. شریفی. 1388. «اختصارسازی در زبان فارسی». زبان و زبان‌شناسی. 5، (9): 69-92.

ـــــــــــــــ . 1390. «قدمت اختصارسازی در زبان فارسی». زبان‌پژوهی. 2 (4): 33-50.

سمائی، م. 1390. «سرواژه‌سازی در زبان فارسی و سرواژه‌های مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی». نامة فرهنگستان. 12 (45): 128-133.

شقاقی، و. 1386. مبانی صرف، تهران: سمت.

فامیان، ع. و م. سخنور. 1394. «بررسی تطبیقی کلمات اختصاری در فارسی، انگلیسی، عربی و ترکی استانبولی». زبان‌پژوهی. 7 (17): 103-122.

فرهنگستان زبان و ادب فارسی؛ گروه اختصارات. 1378. اصول و ضوابط و روش‌های اختصارسازی، تهران: نشر آثار.

کافی، ع. 1370. «اختصارات و زبان فارسی». نشر دانش، 11(5): 13-23.

مختاری معمار، ح. 1382. مروری بر آغازه‌ها و اختصارات در زبان فارسی، تهران: سخن.

Bauer, L. 1983. English word formation. Cambridge: Cambridge University Press.

Bauman, K. 2009. Morphology and word formation processes. Middlesex: KRT.

Bloomfield, L. 1935. Language. London: George Allex & Unwin.

Boersma, P. 1997. The elements of functional phonology [Ms]. University of Amsterdam. [ROA-173]

Boersma, P. 1998. Functional phonology. Formalizing the interactions between articulatory and perceptualdrives. Utrecht: LOT.

Bussmann, H. 1996. Routledge dictionary of language  and linguistics. London and New York: Routledge.

Carstairs- McCarthy, A. 2002. An introduction to English morphology:  words and their structure. Edinburgh University Press.

Denning, K. B. Kessler & W. R. Leben. 2007. English vocabulary elements, Oxford University Press.

Harley, H. 2004. Why is it the CIA but not *the NASA? Acronyms, initialisms and definite descritptions, in  American Speech, vol. 79, 4/2004, p. 368-399.

Hale, M, and C. Reiss. 2000. »Substance abuse and dysfunctionalism: Current trends in phonology«. Linguistic Inquiry,( 31): 157-169.

Hayes, B. 1997. Four rules of inference for ranking argumentation. Unpublished manuscript. Los Angeles: University of California.

Haspelmath, M.  2002. Understanding morphology. London: Arnold.        Hudson, G.  2000. Essential introductory linguistics.Oxford, England: Blackwell.

McCarthy, J. 2002. A Thematic Guide to Optimality Theory. Cambridge: Cambridge University Press.

McMahon, A. M. S.1994. Understanding languagechange. Cambridge: Cambridge University Press.

Trask, R. L. 1993. A  dictionary of grammatical terms inlinguistics. Routledge.

Vicentini, A. 2003. The economy principle in language. Italy: Milan University.

Zipf, G. 1949. Human behavior and the principle of least effort. Boston: Addison Wesley.