نسخه‌شناسی تطبیقی نفثه‌المصدور زیدری نسوی براساس فرایند تحلیل سلسله‌مراتبی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه گیلان

2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه گیلان

چکیده

بررسی، مقابله و تعیین میزان صحت، اصالت و ارجحیت نسخ در نسخه‌شناسی تطبیقی از چالش‌های اصلی مصححان است که گاه به دلیل فرایند طولانی مقابله و دشواری جمع‌بندیِ نهایی معیارها به تساهل می‌انجامد. تحلیل سلسله‌مراتبی، با استفاده از تکنیک‌های ریاضی و روان‌شناسی می‌تواند مصحح را در تصمیم‌گیری‌های چندمعیاره و رسیدن به منطقی‌ترین هدف یاری برساند. این پژوهش با نرم‌افزار Expert choice11به بررسی نسخه‌بدل‌های چهارگانۀ تصحیح نفثه‌المصدور زیدری نسوی می‌پردازد. معیارها از توصیه‌های بنگل و گریس‌باخ و براساس دسته‌بندی نسخه‌بدل‌های تصحیح یزدگردی، و مقیاس‌ها و مقایسه‌های زوجی براساس نظریات کارشناسی بنگل و گریس‌باخ و معیارهای آنها تنظیم شده­است. بررسی‌ها نشان می‌دهد که نسخ چهارگانۀ این تصحیح، حداقل از دو منشأ متفاوت مشتق شده‌ و تحلیل‌های سلسله­مراتبی اکسپرت چویس ارجحیت نسخۀ «سی» را نسبت به سه نسخۀ دیگر نشان ‌می‌دهد. با در نظرگرفتن احتمال خویشاوندی نسخه‌های «هت»، «کر» و «می»، خوانش‌هایی که براساس اجماع این نسخ گزینش شده‌اند تردیدآمیزند. 

کلیدواژه‌ها


امیدسالار، م. 1385. «تاریخچه‌ای از تصحیح متن در مغرب‌زمین و در میان مسلمین»، آینۀ میراث، س4، (2-3): 7-32.

آیدنلو، س. 1368. «استاد مینوی و متن‌شناسی شاهنامه (با یادداشت‌هایی دربارۀ تصحیحِ داستان سیاوش)»، آینۀ میراث، س5، (4): 103-129.

جهانبخش، ج. 1387. «تأملات نظری کارآمد در تصحیح متون ادبی»، آینۀ میراث، س6، (3): 24-73.

حسینی، س. م. 1379. «روش دکتر معین در تصحیح متون فارسی»، متن‌پژوهی ادبی، (13): 6-21.

خرندزی زیدری نسوی، ش. م. 1389. نفثه‌المصدور، تصحیح و توضیح ا. ح. یزدگردی، تهران: توس.

زرین‌کوب، ع. 1336. «روش علمی در نقد و تصحیح متون ادبی»، یغما، (110): 259-264.

قدسی‌پور، س. ح. 1379. فرایند تحلیل سلسله­مراتبی، تهران: نشر دانشگاه صنعتی امیرکبیر.

مایل هروی، ن. 1379. تاریخ نسخه‌پردازی و تصحیح انتقادی نسخه‌های خطی، تهران: کتاب‌خانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی.

منجد، ص. 1377-1378. «دربارة تصحیح متون: روش تصحیح نسخه‌های خطی»، ترجمة س. ح. خدیوجم، آینۀ میراث، (3و4): 103-111.

نیک‌مردان، ع. 1391. معرفی نرم‌افزار Expert choice به همراه خلاصه‌ای بر مطالب AhP، تهران: جهاد دانشگاهی(دانشگاه صنعتی امیرکبیر).

Bengel, J. A. 2013. Gnomon of the New Testament,Vol.1: 9-18. London: Forgotten Books. (Original work published 1857).

Epp, E. & G. D Fee. 2000. Studies in the Theory and Method of New Testament Textual Criticism. Michigan: William B. Eerdmans Publisher Company.

Griesbach, J. J. 1849. Ed, Novum Testmentum Graece. reprinted by Alford. London: Moody reprint.

Guimaraes, F. 2011. Research: Anyone Can Do It. Mainz, PediaPress GmbH.

Houdmann, S. M. 2015. Questions about the Bible: The 100 Most Frequently Asked Questions about the Bible. E-Book

Jarvis, S. Scholars & Gentlemen. 1995. Shakespearian Textual Criticism and Representations of Scholarly Labour. Oxford University Press.

Lund, E. 2002. Documents from the History of Lutheranism 1517-1750. Minneapolis: Fortress Press

Montgomery, W. R. & S. W Wells, G. Taylor, J. Jowett. 1997. William Shakespeare: A Textual Companion. New York: W. W. Norton & Company.

Tanselle, G. T. 1989. A Rationale of Textual Criticism. The University of Pennsylvania Press.

Vincent, M. R. 1899. A History of the Textual Criticism of the New Testament. Macmillan: Original from Harvard University