دانشگاه گیلان زبان فارسی و گویش‌های ایرانی 2476-6585 مقالات آماده انتشار 2026 03 29 A Diachronic Study of the Accusative Case in Balochi نگاهی درزمانی به حالت مفعولی در بلوچی 9519 10.22124/plid.2026.32794.1746 FA فهیمه پیری زنده دل گروه آموزشی، دانشکده زبان های خارجی، دانشگاه اصفهان، اصفهان ، ایران اسفندیار طاهری گروه آموزشی، دانشکده زبانهای خارجی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران عباسعلی آهنگر گروه زبان و ادبیات انگلیسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران Journal Article 2026 01 11 This study investigates the erosion and simultaneous innovation within the Balochi object case marking system, examining how object markers have been lost over time (diachronic) while new ones have emerged (synchronic).<br /> <br /> The research employs a descriptive-analytical approach, grounded in the linguistic theories of Stilo (2008) and Kolikov (2009). Data was utilized from existing corpora, grammatical descriptions, and fieldwork conducted among speakers of Western, Eastern, and Southern Balochi. Based on this methodology, our study identifies three primary pathways of innovation in the Balochi object marking system. These include: a trend towards Differential Object Marking (DOM), where object marking varies based on animacy and definiteness; innovation in object marking through the use of clitics, irrespective of verb tense; and the erosion of original object markers in recent linguistic periods. This research highlights that the Balochi object marking system, like many others, is subject to concurrent erosion and innovation, showcasing the dynamic nature of the language across time. فرسایش و نوسازی نظام حالت، یکی از بنیادی‌ترین فرآیندهای تحول در تاریخ زبان‌های ایرانی است. این پژوهش بر پایه‌ی چارچوب نظری استیلو (Stilo, 2008) و کولیکف (Kolikov,2009) با رویکردی توصیفی–تحلیلی به بررسی تحول درزمانی و تنوع هم‌زمانی حالت مفعولی در گونه‌های مختلف بلوچی می‌پردازد. داده‌های پژوهش از پیکره‌های معتبر، منابع توصیفی و داده‌های میدانی از گونه‌های غربی، شرقی و جنوبی گردآوری شده‌اند. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که بلوچی در روند ایجاد و تحول حالت مفعولی، یک نظام چندوجهی را برای نشانه‌گذاری مفعول توسعه داده است. این نظام شامل سه راهبرد اصلی است: ۱-نوسازی بیرونی از طریق دستوری‌شدگی حرف‌اضافه rāy و ایجاد پایانه (–ā/r(ā؛ ۲- نوسازی درونی در قالب نظام مفعول‌نمایی افتراقی که با حساسیت به سلسله‌مراتب‌های جانداری و معرفگی، پایانه‌های حالت غیرمستقیم را به‌صورت هوشمندانه به کار می‌گیرد؛ و ۳- یک راهبرد نحوی جایگزین که در آن واژه‌بست‌های شناور فاعلی به ابزاری برای نشانه‌گذاری مفعول، حتی در زمان‌های غیر گذشته، تبدیل شده‌اند.